Genital bölgede ülser neden olur?

Genital ülserler, altta yatan nedenleri oldukça çeşitli olabilen ve doğru teşhis gerektiren önemli bir sağlık sorunudur. Bu rehber, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan otoimmün hastalıklara, travmadan diğer nadir sebeplere kadar genital ülserlerin olası nedenlerini sistematik bir şekilde ele alarak, farkındalık oluşturmayı ve zamanında uzmana başvurmanın önemini vurgulamayı amaçlamaktadır.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Genital Ülserlerin Nedenleri: Kapsamlı Bir Rehber

Genital bölgede ülser (yara), cilt veya mukozanın bütünlüğünün bozulduğu, genellikle ağrılı, yuvarlak veya oval şekilli lezyonlardır. Bu durum hem erkeklerde hem de kadınlarda görülebilir ve altta yatan çok çeşitli nedenleri olabilir. Enfeksiyonlar en yaygın sebep olmakla birlikte, otoimmün hastalıklar, travma veya nadiren kanserler de genital ülsere yol açabilir. Doğru teşhis ve tedavi için mutlaka bir sağlık uzmanına (dermatolog, jinekolog, ürolog) başvurmak çok önemlidir.

1. Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE)

Herpes Simpleks Virüsü (HSV - Genital Uçuk): En sık görülen genital ülser nedenidir. HSV tip 2 ve daha az sıklıkla HSV tip 1 neden olur. Küçük, ağrılı, içi sıvı dolu kabarcıklar şeklinde başlar, bunlar patlayarak yüzeysel, çok ağrılı ülserlere dönüşür. Ataklar stres, ateş, adet dönemi gibi durumlarda tekrarlayabilir.
Sifiliz (Frengi):Treponema pallidumbakterisinin neden olduğu bir enfeksiyondur. İlk belirtisi genellikle "şankr" adı verilen, ağrısız, sert kenarlı, tabanı temiz görünümlü bir ülserdir. Ülser kendiliğinden iyileşse de hastalık vücutta ilerlemeye devam eder.
Yumuşak Şankr (Şankroid):Haemophilus ducreyibakterisinin neden olduğu, ağrılı, yumuşak kenarlı, düzensiz ve derin ülserlerdir. Sıklıkla kasık lenf bezlerinde şişme ve ağrı eşlik eder.
Lenfogranüloma Venereum (LGV):Chlamydia trachomatis'in belirli tiplerinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Başlangıçtaki küçük, ağrısız bir ülser fark edilmeyebilir. Hastalık ilerledikçe lenf bezlerinde şiddetli şişme ve ağrı görülür.
Granüloma İnguinale (Donovanoz):Klebsiella granulomatisbakterisinin neden olduğu, ilerleyici, ağrısız, etli kırmızı renkte ve kolay kanayan ülserlerle karakterizedir.

2. CYBE ile İlişkili Olmayan Enfeksiyonlar

Mantar Enfeksiyonları (Şiddetli Kandida): Aşırı çoğalan mantar, ciltte çatlaklara ve sıyrıklara, bu da sekonder ülser benzeri lezyonlara yol açabilir.
Bakteriyel Enfeksiyonlar (örn., Folikülit, fronkül): Kıl köklerinin enfeksiyonu şiddetlendiğinde ülserleşebilir.
Behçet Hastalığı: Nedeni tam bilinmeyen sistemik bir vaskülit (damar iltihabı) hastalığıdır. Tekrarlayan, ağrılı, derin genital ülserler (skrotum veya vulvada) hastalığın ana tanı kriterlerinden biridir. Genellikle ağız içinde de benzer aftlarla birlikte görülür.

3. İnflamatuar/Otoimmün Hastalıklar

Liken Planus: Özellikle vulvada veya peniste ağrılı, erozyon ve ülserlere neden olabilen bir cilt hastalığıdır. Ağız içinde de beyaz dantelsi lezyonlar veya ağrılı ülserler görülebilir.
Crohn Hastalığı: Bir sindirim sistemi hastalığı olmasına rağmen, "metastatik Crohn" olarak ciltte, özellikle de genital bölgede ve kasık kıvrımlarında derin, ağrılı ülserlere yol açabilir.
Piyoderma Gangrenozum: Hızla genişleyen, çok ağrılı, mor-kırmızı kenarlı derin ülserlerle karakterize nadir bir durumdur. Genital bölge dahil vücudun her yerinde görülebilir.

4. Travma veya Fiziksel Tahriş

Cinsel ilişki sırasında oluşan sürtünme veya travmalar.
Dar giysiler, sütyen askısı, bisiklet sürme gibi tekrarlayan bası ve sürtünmeler.
Epilasyon, ağda, tıraş sonrası oluşan kesikler veya enfekte olmuş kıl dönmeleri.
Kimyasal tahriş (sabun, duş jeli, parfüm, vajinal duş, çamaşır deterjanı, prezervatif/lateks veya kayganlaştırıcılara alerji).

5. Diğer Nedenler

İlaç Tepkileri (Fixed Drug Eruption): Belirli bir ilaca (örn., bazı ağrı kesiciler, antibiyotikler) her alındığında vücudun aynı bölgesinde (genellikle genital bölge de dahil) kızarıklık, kabarma ve ülserasyonla seyreden bir reaksiyon.
Kanserler: Nadiren, vulva kanseri, penis kanseri veya bazı cilt kanserleri (örn., skuamöz hücreli karsinom) ülser şeklinde kendini gösterebilir. İyileşmeyen, giderek büyüyen, kanamalı ülserler dikkate alınmalıdır.
Aphthöz Ülserler (Aft): Ağızda sık görülen bu küçük, ağrılı ülserler bazen genital bölgede de tekrarlayıcı şekilde ortaya çıkabilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Genital bölgede herhangi bir yara, kabarcık veya ülser fark edildiğinde.
Yara ağrılı, kötü kokulu veya irinli ise.
Yara ile birlikte ateş, kasıkta şişlik/ağrı, vücutta döküntü gibi belirtiler varsa.
Ülser 1-2 hafta içinde iyileşmezse veya giderek kötüleşirse.
Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondan şüpheleniliyorsa (korunmasız cinsel ilişki sonrası).

Teşhis ve Tedavi

Doktorunuz fizik muayene yapacak ve detaylı bir tıbbi öykü alacaktır. Tanıya yönelik olarak şunlar istenebilir:

Kan testleri (Sifiliz, HIV testi gibi)
Ülserden sürüntü alınarak kültür, mikroskopik inceleme veya PCR testi
Gerekirse biyopsi (özellikle tekrarlayan veya iyileşmeyen ülserlerde)

Tedavi, altta yatan nedene kesinlikle bağlıdır:

Bakteriyel enfeksiyonlar (Sifiliz, Şankroid) için antibiyotikler.
Viral enfeksiyonlar (Herpes) için antiviral ilaçlar (atak tedavisi veya baskılama tedavisi).
İnflamatuar hastalıklar için topikal (krem) veya sistemik kortikosteroidler, immünosupresif ilaçlar.
Travma/tahriş durumunda tahriş edici faktörlerden kaçınma, iyi hijyen ve bariyer kremler.

Önemli Uyarı: Bu bilgiler genel bir rehber niteliğindedir ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi kendine teşhis koymak veya tedavi uygulamak ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Genital ülserlerin bir kısmı cinsel yolla bulaştığından, doğru teşhis konulana ve tedavi tamamlanana kadar cinsel ilişkiden kaçınmak ve partner(ler) i uyarmak hem kişisel sağlık hem de toplum sağlığı açısından kritik önem taşır.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap