Ülser reflü nasıl oluşur?

Mide yanması ve ağrı gibi ortak şikayetlere yol açan ülser ile reflü, sıklıkla birbiriyle karıştırılır. Oysa bu iki rahatsızlığın ortaya çıkış mekanizmaları ve etkilediği bölgeler birbirinden tamamen farklıdır.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Ülser ve Reflü: Farklı Mekanizmalar, Benzer Semptomlar

Ülser ve reflü, sıklıkla birbiriyle karıştırılan iki farklı sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Her ikisi de mide asidiyle ilişkili olup benzer semptomlar (yanma, ağrı) gösterse de, oluşum mekanizmaları ve etkiledikleri bölgeler birbirinden farklıdır. İkisinin aynı anda görülmesi de mümkündür.

1. Gastrik/Duodenal Ülser (Mide/Onikiparmak Bağırsağı Ülseri) Nasıl Oluşur?

Ülser, mide veya onikiparmak bağırsağının (duodenum) iç yüzeyini kaplayan koruyucu mukozanın aşınması ve altındaki dokuların açığa çıkmasıyla oluşan bir yaradır. Bir "delinme" değil, daha çok bir sıyrık veya çukurdur.

Oluşumunda temel prensip, midedeki "saldırgan faktörler" ile "koruyucu faktörler" arasındaki dengenin bozulmasıdır.

Saldırgan Faktörler:
Helicobacter pylori (H. pylori) Bakterisi: Ülserlerin büyük çoğunluğunun ana nedenidir. Bu bakteri mide mukozasına yerleşerek iltihaba (gastrit) ve mide asidine karşı koruyucu bariyerin zayıflamasına yol açar.
Mide Asidi (HCl) ve Pepsin: Aşırı asit üretimi veya asidin korunmasız dokuya teması, dokuyu sindirerek ülsere neden olur.
Nonsteroid Anti-inflamatuar İlaçlar (NSAİİ'ler): Aspirin, ibuprofen, naproksen gibi ağrı kesiciler mide mukozasının koruyucu prostaglandin üretimini azaltır ve doğrudan mide duvarına zarar verebilir.
Sigara ve Alkol: Mukoza direncini düşürür, asit salgısını etkiler ve iyileşmeyi geciktirir.
Stres: Şiddetli fiziksel stres (büyük ameliyatlar, yanıklar) stres ülserlerine yol açabilir. Kronik psikolojik stresin direktttttttttttt nedensel rolü tartışmalı olsa da şikayetleri artırdığı kesindir.
Koruyucu Faktörler (Zayıfladığında Ülser Riski Artar):
Mukus tabakası (yapışkan, alkali koruyucu bariyer)
Bikarbonat salgısı (asidi nötralize eder)
Mukoza kan akımı (dokunun beslenmesi ve onarımı)
Prostaglandinler (mukus ve bikarbonat salgısını uyaran koruyucu moleküller)

Bu dengenin, özellikle H. pylori veya NSAİİ'ler nedeniyle saldırgan faktörler lehine bozulması, mide veya duodenum duvarında ülser oluşumuna zemin hazırlar.

2. Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) Nasıl Oluşur?

Reflü, mide içeriğinin (asit, safra, gıdalar) yemek borusuna (özofagus) geri kaçmasıdır. Bu kaçak, yemek borusunun tahriş olmasına ve yanma hissine (heartburn) neden olur. Oluşumunun temelinde "alt özofagus sfinkteri (AÖS)" adlı kapak mekanizmasının işlev bozukluğu yatar.

Alt Özofagus Sfinkteri (AÖS) Yetmezliği: Yemek borusunun mideyle birleştiği noktadaki bu özel kas halkası, normalde yutma dışında kapalı kalarak mide içeriğinin yukarı kaçmasını engeller. AÖS'ün gevşek olması veya uygunsuz zamanlarda gevşemesi (transient relaxations) reflüye izin verir.
Diğer Katkıda Bulunan Faktörler:
Mide Fıtığı (Hiatal Herni): Midenin üst kısmının diyafram kasından yukarı kayması, AÖS'ün işlevini bozarak reflüyü şiddetlendirir.
Mide Boşalmasında Gecikme: Mide içeriği uzun süre midede kalırsa, basınç artar ve reflü riski yükselir.
Artmış Karın İçi Basınç: Obezite, gebelik, ıkınma, dar giysiler karın içi basıncı artırarak mide içeriğini yukarı iter.
Mide Asidi Miktarı: Asit miktarı ve konsantrasyonu ne kadar yüksekse, yemek borusuna kaçtığında yaptığı tahriş de o kadar şiddetli olur.
Yemek Borusunun Kendi Temizleme Mekanizmasının Bozulması: Tükürük ve yemek borusunun peristaltik hareketleri, kaçan asidi temizler. Bu mekanizma zayıflarsa asit daha uzun süre temas eder.

Özetle Temel Fark:

Ülser: Mide veya duodenum duvarında lokal bir doku hasarı/yara oluşmasıdır. Sorun, organın iç duvarındadır.
Reflü: Mide içeriğinin yer değiştirerek yemek borusuna kaçması ve buradaki dokuyu tahriş etmesidir. Sorun, iki organ arasındaki kapakçıkta ve içeriğin yer değiştirmesindedir.

İlişkisi ve Ayırıcı Tanı:

Bazen reflü şiddetli olduğunda yemek borusunda da ülserlere (özofajit) neden olabilir. Her iki hastalık da üst karın ağrısı ve yanma şikayeti yapabilir. Ancak;

Ülser ağrısı daha çok yemeklerle ilişkilidir (mide ülserinde yemekle artan, duodenal ülserde yemekle azalan veya gece uyandıran ağrı).
Reflü şikayetleri ise yemekten sonra, öne eğilmekle veya uzanmakla daha çok artan, ağıza acı-ekşi su gelmesi ve göğüs arkasında yanma ile karakterizedir.

Kesin tanı için doktor değerlendirmesi ve gerekirse endoskopi (mide-duodenum ve yemek borusunun kameralı sistemle incelenmesi) gibi tetkikler gereklidir. Doğru teşhis, tedavinin doğru planlanması için esastır.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap