Ülseratif Kolit Hastaları İçin Meyve Tüketimi Rehberi
Ülseratif kolit (ÜK), kalın bağırsağı (kolon) ve rektumu etkileyen kronik bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Hastalığın aktif (alevlenme) ve sessiz (remisyon) dönemleri olduğu için, beslenme önerileri de bu dönemlere göre kişiye özel ayarlanmalıdır. Meyveler, vitamin, mineral, lif ve antioksidan kaynağı olmalarına rağmen, bazıları ÜK'li hastalarda semptomları (ishal, karın ağrısı, gaz) tetikleyebilir. Bu nedenle meyve seçimi dikkatli yapılmalıdır.
Genel İlkeler:
- Kişisellik: Her hastanın toleransı farklıdır. Küçük porsiyonlarla deneyip vücudunuzun verdiği tepkiyi gözlemlemek (gıda günlüğü tutmak) en doğru yoldur.
- Hastalık Dönemi: Alevlenme döneminde lif ve şeker alımı çok sınırlanmalı, remisyonda ise daha çeşitli meyveler denenebilir.
- Hazırlama Şekli: Meyvelerin soyulması, pişirilmesi veya püre haline getirilmesi, sindirimi kolaylaştırıp rahatsızlık riskini azaltır.
- Porsiyon Kontrolü: Bir oturuşta büyük miktarlar yerine, gün içine yayılmış küçük porsiyonlar tercih edilmelidir.
Önerilen ve Dikkatli Tüketilmesi Gereken Meyveler
1. Genellikle İyi Tolerans Edilen (Özellikle Remisyonda ve Soyulmuş Olarak):
- Muz (Olgun): İyi bir potasyum kaynağıdır. İshal dönemlerinde kaybedilen elektrolitleri tamamlamaya yardımcı olur. Pektin içeriği ile dışkı kıvamını düzenlemeye katkıda bulunabilir.
- Kavun: Soyulduğunda ve yumuşak kısmı tüketildiğinde genellikle sorun yaratmaz. İyi bir su ve vitamin kaynağıdır.
- Karpuz (Çekirdeksiz kısımları): Yüksek su içeriği ile hidrasyonu destekler, ancak fruktoz içeriği nedeniyle aşırı tüketimden kaçınılmalıdır.
- Avokado: Meyve olarak sınıflandırılır. Yüksek lif içeriğine rağmen, çoğunlukla sindirimi kolay yağlardan oluşur. Kalori ve besin değeri yüksektir, iyi bir enerji kaynağıdır.
- Pişmiş Meyveler: Elma püresi (şekersiz), armut kompostosu, şeftali (konserve, şurupsuz) gibi pişmiş meyveler, ısı işlemi sayesinde lif yapısı yumuşadığı için daha güvenli seçeneklerdir.
2. Dikkatli Tüketilmesi Gereken veya Alevlenme Döneminde Sınırlanması Gereken Meyveler:
- Çekirdekli ve Kabuklu Meyveler: Çilek, ahududu, böğürtlen gibi küçük çekirdekli meyveler bağırsak duvarını tahriş edebilir. Kabuklu meyveler (elma, armut, erik) soyulmadan tüketilmemelidir.
- Yüksek Fruktoz İçerenler: İncir, hurma, kuru meyveler (kuru kayısı, kuru üzüm) ve kiraz, gaz, şişkinlik ve ishali şiddetlendirebilir.
- Sitrik Asit Oranı Yüksek Meyveler: Portakal, greyfurt, limon, ananas gibi meyveler ve suları, bazı hastalarda mide ve bağırsak mukozasını tahriş edebilir.
- Kuru Meyveler: Konsantre şeker ve lif içerikleri nedeniyle alevlenme döneminde kesinlikle önerilmez. Remisyonda çok az miktarlarda denenebilir.
3. Alevlenme (Aktif Hastalık) Dönemi İçin Öneriler:
- Bu dönemde amaç, bağırsağı mümkün olduğunca dinlendirmektir.
- Meyve tüketimi minimuma indirilmelidir.
- Tercih edilecekse, sadece olgun muz veya elma püresi gibi çok yumuşak ve lifi azaltılmış seçenekler çok küçük porsiyonlarla tüketilebilir.
- Meyve suları önerilmez (şeker konsantrasyonu yüksektir, lif yoktur).
4. Remisyon (Sessiz) Dönemi İçin Öneriler:
- Hastalık belirtileri yokken, besin çeşitliliği artırılabilir.
- Yukarıda "iyi tolerans edilenler" listesindeki meyveler, soyularak ve küçük porsiyonlarla diyete eklenebilir.
- Yeni bir meyveyi denerken, bir seferde sadece bir çeşit ekleyip 2-3 gün bekleyerek vücudunuzun tepkisini gözlemleyin.
- Çiğ meyveleri iyice yıkamak ve mümkünse soyarak tüketmek önemlidir.
Altın Kural:
Ülseratif kolitli her bireyin besin toleransı parmak izi gibi benzersizdir. Bu listedeki "genel" öneriler bir başlangıç noktası olarak kullanılmalı, ancak kesin ve nihai liste hastanın kendi deneyimleriyle oluşturulmalıdır. Beslenme, tedavinin sadece bir parçasıdır ve asla ilaç tedavisinin yerine geçmez. Diyetinizi planlarken mutlaka doktorunuza ve bir diyetisyen (özellikle gastroenteroloji diyetisyeni) ile birlikte çalışmanız en sağlıklı ve güvenli yoldur.
|
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
