Venöz Ülser Nedir?
Venöz ülser, bacaklarda en sık görülen kronik yara türüdür. Halk arasında "varis yarası" olarak da bilinir. Temel olarak, toplardamar (ven) yetmezliği nedeniyle bacaklardaki kanın kalbe doğru yeterince pompalanamaması sonucu oluşur. Bu durum, bacaklarda kan göllenmesine, basınç artışına ve sonunda cilt ile altındaki dokuların hasar görmesine yol açar.
Venöz Ülserin Oluşum Mekanizması (Patofizyoloji)
Venöz ülserler aniden ortaya çıkmaz; altta yatan venöz yetmezlik uzun bir süreçte gelişir. Oluşum mekanizması şu adımlarla özetlenebilir:
- Venöz Yetmezlik ve Kapakçık Bozukluğu: Bacak toplardamarlarında, yerçekimine karşı kanı kalbe taşımayı sağlayan tek yönlü kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar hasar gördüğünde veya zayıfladığında kan geriye doğru kaçar (reflü) ve bacaklarda birikmeye başlar.
- Venöz Hipertansiyon (Toplardamar Basıncında Artış): Kapakçık yetmezliği nedeniyle bacak venlerindeki kan basıncı sürekli olarak yüksek kalır. Özellikle ayakta durma veya oturma sırasında bu basınç daha da artar.
- Kan Dolaşımının Yavaşlaması ve Kanın "Göllenmesi": Yüksek basınç ve etkin olmayan kan akışı, kanın bacak venlerinde ve kılcal damarlarda göllenmesine neden olur.
- Sıvı ve Protein Sızıntısı (Ödem): Artan venöz basınç, kılcal damarlardan doku aralıklarına sıvı ve büyük moleküllü proteinlerin (özellikle fibrinojen) sızmasına yol açar. Bu, bacaklarda ödem (şişlik) oluşturur. Dokularda biriken fibrin, cilt etrafında "fibrin manşeti" adı verilen bir bariyer oluşturarak oksijen ve besin maddelerinin hücrelere ulaşmasını engeller.
- Doku Oksijenlenmesinin Azalması ve Enflamasyon: Zayıf kan akışı ve fibrin birikimi, dokuların oksijenlenmesini ciddi şekilde azaltır (hipoksi). Bu, enflamatuar süreçleri tetikler. Lökositler (beyaz kan hücreleri) hasarlı bölgeye yapışır ve iltihabi reaksiyonu başlatır, bu da daha fazla doku hasarına neden olur.
- Cilt Değişiklikleri ve Son Aşama: Ülserasyon: Süreç devam ettikçe, ciltte kahverengi renk değişikliği (hemosiderin birikimi), sertleşme (lipodermatoskleroz), incelme ve kaşıntı görülür. En ufak bir travma (çarpma, kaşıma, sıyrık) veya kendiliğinden, bu zayıf ve beslenemeyen ciltte açık bir yara (ülser) gelişir. Yara genellikle ayak bileğinin iç kısmında, "medial malleol" çevresinde başlar.
Venöz Ülseri Tetikleyen veya Kötüleştiren Risk Faktörleri
- Geçirilmiş Derin Ven Trombozu (DVT - bacakta pıhtı)
- İleri yaş
- Obezite
- Hamilelik (çok sayıda)
- Uzun süre ayakta durmayı veya oturmayı gerektiren hareketsiz yaşam tarzı
- Ailede venöz yetmezlik öyküsü
- Bacak yaralanmaları veya geçirilmiş ameliyatlar
- Yüksek tansiyon
- Kalp yetmezliği
Özetle:
Venöz ülser, basit bir kesik veya enfeksiyon değil, kompleks bir dolaşım bozukluğunun nihai sonucudur. Oluşumun merkezinde venöz kapak yetmezliği,bunun yol açtığı venöz hipertansiyon,dokularda göllenen kan,ödem,doku hipoksisi ve kronik enflamasyon vardır. Tedavi sadece yarayı iyileştirmeyi değil, altta yatan bu venöz basınç problemini (genellikle kompresyon tedavisi ile) kontrol altına almayı hedefler. Erken teşhis ve uygun tedavi, iyileşme sürecini hızlandırır ve tekrarlama riskini azaltır. |
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
